Gastvrijheid
8th February 2010 by Jean Risse
Voor iemand die is opgegroeid in het de-kat-uit-de-boom-kijkend Nederland is de gastvrijheid in andere landen soms beschamend groot. Mauritanië vormt geen uitzondering hierop. Ik ben nu al talloze keren uitgenodigd op de thee, het middageten, of om zolang als ik wil te logeren. En dat door mensen die me nauwelijks kennen en waarmee ik soms maar een paar woorden kan wisselen (niet iedereen spreekt Frans). De welstand van de familie speelt geen enkele rol in de mate waarin men deelt wat er is. Het is de gewoonste zaak van de wereld om het een gast zoveel mogelijk naar de zin te maken.
In Nouakchott heb ik vanmorgen de aanvraag voor het visum van Mali ingediend. Vanmiddag kan ik het ophalen. Gisteren heb ik wat boodschappen gedaan, een kapper opgezocht en een strandwandeling gemaakt. Saad belde me om te vragen of ik me niet verveelde. In de hoofdstad is namelijk niet veel te doen, en ik moest wachten tot vandaag omdat de ambassade gedurende het weekend gesloten is. Of ik daarom misschien zin had om bij zijn familie op bezoek te gaan. Zijn neef, Kassem, kwam me afhalen en na een korte rit door de stad werd ik bij hem thuis welkom geheten door zijn gezin. Na de gebruikelijke thee raakten we al gauw in gesprek over zakendoen en werd ik onder andere ingewijd in de ins en outs van het importeren van voertuigen vanuit Europa. Voordat men me uitgenodigde voor het avondeten, kreeg ik een cadeau overhandigd: een traditioneel gewaad, zodat ik de rest van de avond als een bijna echte Mauritaniër de deur uit kon. Zo wapperde ik met Kassem een restaurant binnen en daarna maakten we nog een tochtje door de stad, waarbij hij me enkele interessante adressen van zijn business liet zien. Dat alles omdat iemand dacht dat ik me misschien zou vervelen (dat overkomt me hier nooit overigens). Lees verder »
Posted in projecten, cultuur | No Comments »
Toen ik de eerste keer in Atar was, ontmoette ik Heiba, een jonge knul die, zoals vele andere jonge knullen, wat rondhing op plaatsen waar toubabs (blanken) komen. De meeste van hen willen je helpen door de weg te wijzen, of je helpen aan een goede gids, wat geld te wisselen, of winkeltjes te vinden waar de meest echte souvenirs verhandeld worden. Dat alles natuurlijk voor een fooitje. Heiba niet. Hij gaf me de hand en nodigde me uit op de thee bij de auberge waarnaar ik op zoek was. ’s Avonds trok de muziek, die uit Nelis klonk, hem aan en hij vroeg of hij binnen kon komen. We maakten er een gezellige avond van en sindsdien heb ik Heiba niet meer gezien. Totdat ik terugkwam uit Chinguetti.
Vanuit Chinguetti kun je de 120 km lange piste over een steenplateau naar Ouadane nemen. Het alternatief is om via de duinen te gaan. Ik besluit om voor de tweede optie te kiezen en koop een gedetailleerde kaart van de omgeving om een aantal waypoints uit te zetten, die ik vervolgens in de gps prop. Dan laat ik de meeste lucht uit de banden en verlaat Chinguetti. Wat een rit! 
Na een adembenemende 200 km lange trip dwars door de zandduinen naar Ouadane (daarover later meer), keerde ik terug naar Chinguetti om te zien hoe het er voor staat met het couscous-fabriekje. Mohamed, die eerder als tolk diende en vanaf nu een oogje in het zeil houdt en als communicatie-tussenpersoon fungeert, ontving me op de thee waarna we de locatie bezochten. Op enkele tientallen meters afstand kon ik al horen waar we moesten zijn, de dames hadden duidelijk lol in hun werk. Temidden van zaken gierst, meel en een paar kinderen, werd er gemengd, gekneed, gezeefd en gelachen. In een hoek stond op een gasbrandertje een grote schaal au-bain-marie te garen. Het productieproces was in volle gang, precies zoals afgesproken. Maar er hadden zich ook wat wijzigingen voorgedaan. 
Project couscous. Aicha is degene die de vrouwen uit hun midden kozen om hen te vertegenwoordigen. Die keuze was snel gemaakt, want zij is de oudste. Vandaag bleek echter dat Aicha wat moeilijkheden heeft om goed te luisteren. Niet alleen naar mij, maar ook naar de anderen van de groep. Iedereen wil duidelijk zijn best doen en draagt allerlei suggesties aan om het couscous project te laten slagen. De president legt echter enkel haar eigen standpunt uit en heeft daarvoor heel veel tijd en woorden nodig. Mijn tolk en ik werden er doodmoe van. Ik nam het woord en verduidelijkte dat het de rol van de baas is om juist gebruik te maken van mogelijk waardevolle suggesties, in plaats van er ruzie om te maken. Zo niet, dan had ik weinig hoop op een goede afloop. Mijn advies was om nog eens goed na te denken. Tevens staakte ik het project, totdat er een oplossing gevonden zou worden. Terug op weg naar Nelis kwam één van de leden me achterna. Ze heet Neogt en is de jongste. Of ik een momentje had. Maar natuurlijk. ‘Meneer, het is een heel goed project en ik wil dat het doorgaat. Wat moet ik doen?’, zei ze. 
Ik zou best een leuk verhaaltje kunnen opschrijven over de rit van Atar naar Chinguetti, over 80 kilometer piste, door een canyon, langs schitterende zandduinen, en over die keer dat Nelis vast kwam te zitten in het zand, of over toen ik iemand meenam die op zoek was naar zijn verloren reservewiel, we het ding ook vonden en terugbrachten naar de plek waar de truck met de lekke band stond, of over toen ik weer eens een keer werd uitgenodigd op de thee nadat ik een andere lifter een stuk had meegenomen. Maar van dit soort verhaaltjes zijn er al zoveel. Ik vertel liever wat er gebeurde in Chinguetti zelf. 
Microkredieten zijn een vrijwel onbekend begrip in Mauritanië, zeker in het binnenland, waar ik nu ben: het dorp Azougui ten noorden van Atar. De eerste gespreksrondes met de oudsten en de bewoners van het dorp maakten duidelijk dat het ontbreekt aan de belangrijkste levensbehoeften. Kinderen zijn vaak ondervoed, er zijn nauwelijks medicijnen beschikbaar en gezond voedsel is schaars. In het verleden zijn er weliswaar enkele initiatieven gestart, maar die zijn dermate kleinschalig dat ze geen doorgroeimogelijkheden bieden. Zo is er een coöperatie van 10(!) vrouwen die een mini-bakkerij annex winkeltje runt. Ze bakken het lekkerste brood van de hele omstreken, maar de capaciteit is zo gering dat de omzet nauwelijks voldoende is voor de betrokken gezinnen, laat staan expansie. Sommige andere projecten zijn geflopt omdat er steeds geld bij moet uit het buitenland. En als de geldkraan wordt dichtgedraaid, betekent dit meteen het einde van het project. Een andere reden van mislukkingen is dat projecten juist té grootschalig werden opgezet. De problemen die zich in de loop der tijd voordeden waren navenant groot en onoplosbaar. De openheid waarmee men over deze problemen spreekt, ervaar ik als zeer positief. Iedereen weet inmiddels dat 2Unite middelen ter beschikking kan stellen, en om dan dermate eerlijk te praten over wat er in het verleden allemaal mis is gegaan, zou menigeen immers kunnen afschrikken. 
Atar. Mijn netwerkje breidt zich gestaag uit. In het tentenkamp waar ik gisteravond een plekje vond om te overnachten, maakte ik kennis met Clarice. Zij verblijft er vijf maanden per jaar om allerlei spullen waaronder schoolmaterialen vanuit Frankrijk goed te verdelen. Zij kon me een persoonlijk kijkje achter de schermen van de handel en de wandel in Mauritanië geven. Als alleenstaande, westerse vrouw rond trekkend door dit islamitisch land had zij enkel positieve ervaringen. Volgens haar zijn mensen over het algemeen eerlijk en oprecht, en staan bovendien open voor de meningen en opvattingen van buitenlanders. Ook leerde ik een kolonel van de artillerie kennen, die hier in Atar gestationeerd is. Hij heeft een jaar lang gestudeerd in de VS en spreekt vloeiend Engels. Het gesprek met hem bevestigde mijn eerdere indruk die ik deel met Clarice: Mauritaniërs zijn overwegend hartelijke mensen, met gevoel voor humor en een breed interessegebied. 
Of je nou een frietkot, een hotel of een microkredietproject wil starten, in Afrika krijg je niets duurzaam van de grond zonder de juiste mensen te kennen. Mensen die weten hoe de vork in de steel zit, gezag hebben en belang bij het slagen van je idee. Dat zijn er niet veel. Een netwerk van dergelijke mensen is dan ook uiterst waardevol. Nu ik in Mauritanië ben, leek het me dus een goed plan om alvast te beginnen met het opbouwen van een dergelijk netwerk. Hoe eerder, des te beter. 
Nouadhibou, Mauritanië. Eén van de vele leuke aspecten van onderweg zijn is dat je vrijwel elke dag interessante mensen ontmoet. Interessant omdat ze anders zijn, en steeds onverwacht. Het grootste deel van de weg van Dakhla naar de grens met Mauritanië ziet er zo uit als op het plaatje linksboven. Het is er heet, droog, winderig en je komt er vrijwel niemand tegen. Om er twee fietsers met aanhangwagentjes in te halen, was dan ook.. onverwacht. Ze stonden langs de weg met de duim omhoog, en toen ik stopte en uitstapte om te informeren waar de reis naartoe ging, werd de verrassing nog groter: in één van de aanhangwagentje zat een lachend kereltje van een jaar of twee. De man is Frans en zijn vrouw Algerijns. De volgende dag moesten ze de grens over, want dan liep het visum af. Of ik hen mee kon nemen.